Bedrijfsvoering

Organisatie
Organisatieontwikkeling – Na roerige tijden nu op weg naar rustig vaarwater
De gemeente Ede beschikt over een goede ambtelijke organisatie die presteert voor haar inwoners, ondernemers, instellingen en partners. Een belangrijke rol daarin is weggelegd voor de medewerkers en hun motivatie om echt iets te betekenen Ede.
Tegelijk zien we dat de snelgroeiende gemeente en de snel veranderende maatschappij ook onze organisatie uitdagen. Daarom hebben we Ede in Beweging en Realisatiekracht ingezet, en daarom moet de ambtelijke organisatie zich blijven ontwikkelen.

Vanaf 2021 werkt Ede als volgt aan de ontwikkeling van haar organisatie.

Volgende fase van organisatieontwikkeling
In 2024 en 2025 hebben de verschillende organisatieonderdelen volgens de uitgangspunten Ede in Beweging en Realisatiekracht ontwikkelplannen gemaakt. Deze ontwikkelplannen hebben betrekking op verandering in sturing en inrichting en beschrijven de benodigde ontwikkeling van medewerkers. Met de middelen vanuit Realisatiekracht is de basis van de organisatie op orde gebracht. Vanaf 2026 is de aandacht verschoven naar medewerkersontwikkeling en is er gewerkt aan het ombuigingstraject. Daarnaast is er aandacht voor het thema “ambtelijk vakmanschap” waarin integraliteit en professionaliteit zijn opgenomen.

Voor 2027 is er de wens om een aantal ontwikkelingen die organisatiebreed zijn ingezet in de afgelopen jaren ook goed te laten landen en doorontwikkelen in de organisatie. Dat betekent: geen nieuwe grote organisatieveranderingen inzetten, ervaringen en lessen delen in de organisatie, samen een antwoord formuleren of knelpunten of nieuwe vragen die we tegenkomen en aandacht schenken aan teams of afdelingen waarvan we zien dat die onder druk staan in alle ontwikkelingen. Belangrijke aandachtspunten in dit maatwerk is het integrale werken en een sterke koppeling tussen beleid en maatschappij. Met beter samenwerken en een resultaatgerichte blik kunnen we het juiste doen voor Ede.

In 2027 ligt de focus op:

• Doorontwikkelen van de nieuwe inrichting en sturing
• Versterken van integraal werken:

• Tussen expertises in de domeinen
• Tussen maatschappij, uitvoer, beleid en strategie
• Bij beleidsoverstijgende programma’s of projecten

• Evalueren en bijstellen op basis van monitoring.

Medewerkersontwikkeling
De organisatieontwikkeling bevindt zich in een fase waarin de focus op houding en gedrag ligt. Eerder zijn door middel van ontwikkelplannen de nodige structuurwijzigingen aangebracht in de organisatie. Voor veel medewerkers betekent deze nieuwe inrichting een nieuwe manier van werken. Dat vraagt verandering van werkroutines, houding en gedrag. Dat gaat niet vanzelf, dus daarbij is ondersteuning nodig waar we in 2027 op in zetten als onderdeel van een proces dat meerdere jaren nodig heeft om duurzame verandering te bewerkstelligen.

De focus van organisatieontwikkeling ligt dit jaar dan ook op de medewerkers. We werken aan het versterken van de talenten, competenties, vaardigheden en werkhouding van medewerkers, in lijn met onze nieuwe organisatievisie en voor een toekomstbestendige organisatie. Het ontwikkelcentrum Groei helpt deze ontwikkelvraag scherp te krijgen en in te vullen. Wij zetten hierbij in op ontwikkelen in het dagelijks werk. In het leiderschapsprogramma ondersteunen we leidinggevenden in het ontwikkelen van hun veranderkundige vaardigheden.

Ontwikkeling van de bedrijfsvoeringsorganisatie
Ede heeft een solide en degelijke bedrijfsvoeringsorganisatie. Deze koesteren wij, het is een belangrijke randvoorwaarde voor onze dienstverlening, ondersteuning aan het bestuur en financiële positie. We leven in een tijdperk van snelle veranderingen in de samenleving. Dat vraagt om voortdurend alert zijn of we nog de juiste dingen op de juiste manier doen; een adaptieve organisatie die in staat is zich gemakkelijk aan te passen als de context verandert.

Adaptief werken vraagt van een bedrijfsvoeringsorganisatie naast solide en degelijke bedrijfsvoering meer dan ooit om in staat te zijn snel opeenvolgende maatschappelijke, politieke, technologische en andere ontwikkelingen te vertalen naar de context van Ede, de impact te kunnen inschatten, leidinggevenden hierover proactief adviseren en samen met hen deze ontwikkelingen te vertalen naar gevolgen voor het organisatieonderdeel. Dit vraagt om verdere ontwikkeling van de bedrijfsvoeringsorganisatie. In 2027 wordt vanuit de afdelingen Bedrijfsadministratie (BA) en Financiën & Control (F&C) ingezet op versterking van de F-keten. Het doel is om de dienstverlening van beide afdelingen verder te optimaliseren.

Evalueren en monitoren van de ontwikkelingen
De organisatieontwikkelingen die zijn ingezet hebben als doel de organisatie te verbeteren en toekomstbestendig te maken. Deze ontwikkelingen bestrijken meerdere jaren. In 2025 is gestart met het ontwikkelen van instrumenten voor monitoring om het effect op het behalen van deze doelen te meten zodat tijdig kan worden bijgestuurd wanneer dit nodig is.
In 2026 is een monitoring uitgevoerd waaruit blijkt dat Ede de afgelopen jaren duidelijke stappen heeft gezet in het toekomstbestendig maken van de organisatie. Daarnaast blijkt dat de grootste opgave nu niet meer overal organisatiebreed ligt, maar steeds vaker in gericht maatwerk per domein of afdeling. In 2027 wordt vanuit organisatieontwikkeling daarom vooral gefocust op de domeinen en hun verschillende afdelingen.

Benchmark
We benchmarken periodiek onze organisatie zodat we scherp blijven op onze uitvoeringskracht.
Bij de benchmark in 2022 zat de organisatie 16% onder de benchmark, een afwijking op continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners en ondernemers van Ede die leidde tot het project Realisatiekracht om de organisatie toekomstbestendiger te maken. Aan de hand van de resultaten uit de benchmark 2026 is ook getoetst of de doelstellingen van Realisatiekracht zijn behaald. De uitkomsten van de benchmark laten zien dat Ede op organisatieniveau op zowel kosten als formatie 9% lager scoort dan vergelijkbare gemeenten (peildatum 1-1-2026). Ten opzichte van 4 jaar geleden zijn aanmerkelijke stappen gezet richting een toekomstbestendigere organisatie, zowel kwalitatief als organisatorisch. De uitkomst van 2026 geeft geen aanleiding voor een organisatiebrede interventie. Uit de benchmark komen wel een aantal opvallendheden, zowel aan de hoge als lage kant ten opzichte van de benchmark. Deze zijn deels verklaard in de benchmark en zijn deels nader onderzocht.
De organisatieontwikkeling van Ede is zichtbaar op gang gekomen en levert resultaat op. Tegelijk is de volgende fase aangebroken: van brede beweging naar gerichte verdieping.

Personeel
Personeel vormt de cruciale factor van de organisatie. De volgende aspecten zijn daarbij altijd van belang en richten wij ons beleidsmatig op.

Formatie en salarislasten
Voor de Programmabegroting 2027-2030 is een formatie voorzien van 1.111 fte. Hier hoort een loonsom bij van € 109.861.275. In dit bedrag is de maatregel 'max-1 methodiek' verwerkt. Dit houdt in dat er niet meer begroot wordt op de maximale trede van een loonschaal, maar 1 trede lager: trede 10.

De bezetting Personeel in loondienst (PIL) op 30-6-26 was: 1.075 FTE (1.204 medewerkers).

Werving en Selectie/Boeien en Binden medewerkers
Betrokken medewerkers willen we graag behouden. Niet alleen vanwege het behoud van kennis, netwerk en professie, maar ook vanwege de krapte op de arbeidsmarkt en om vacatures voor sleutelposities te kunnen vervullen met intern talent.
Onze eigen medewerkers zijn kostbaar. We vragen echter veel van onze medewerkers en dit moet zoveel mogelijk in evenwicht zijn met wat wij onze medewerkers bieden. Het is dus belangrijk dat we de doorgroei- en ontwikkelmogelijkheden gaan verbeteren. Daarnaast gaan wij in 2027 door met het uitvoering geven aan de arbeidsmarktstrategie gericht op specifieke doelgroepen.

Inhuur

De gehanteerde cijfers en percentages voor inhuur betreft de externe inhuur door de gemeente exclusief de externe inhuur voor werkzaamheden voor verbonden partijen. Voor het percentage bij de indicatoren op Programma 8 wordt uitgegaan van de cijfers uit de Vensters voor Bedrijfsvoering (= de cijfers van gemeenten met meer dan 100.000 inwoners). De streefwaarde voor 2027 is 10,0%.

Ziekteverzuim
De afgelopen jaren is een intensief traject gevolgd met directie, management en medewerkers met betrekking tot inzetbaarheid en ziekteverzuim. Sindsdien zien we het ziekteverzuim dalen en ondanks de kleine stijging zitten we ruim onder het percentage van andere 100.000+ gemeenten. We blijven in 2027 onverminderd inzetten op de ingezette verzuimaanpak.