Veiligheid

De wereld om ons heen verandert snel. Geopolitieke spanningen, technologische ontwikkelingen, migratiestromen, extreme weersomstandigheden en ook ontwikkelingen rond landbouw, energie, wonen en zorg zijn van invloed op de openbare orde en de veilige leefomgeving én brengen nieuwe veiligheidsvraagstukken met zich mee.

De gemeentelijke taken en verantwoordelijkheden op het gebied van openbare orde zijn de afgelopen jaren mede als gevolg van de veranderende maatschappelijke context in omvang en politiek-maatschappelijke betekenis toegenomen. We zien de impact van een toenemende digitalisering, de versplintering van het politieke landschap, de verharding van het maatschappelijk debat en de maatschappelijke druk om daadkrachtig op te treden. Vanwege de toegenomen onvoorspelbaarheid moeten we continu rekening houden met escalatie en opschaling. Het veranderende criminaliteitsbeeld waarin we minder zichtbare vormen van criminaliteit, zoals ondermijning en gedigitaliseerde criminaliteit zien toenemen, vraagt om een stevige aanpak.
De capaciteit van onze veiligheidspartners, politie en Openbaar Ministerie staat onder druk, waardoor zij scherpere prioriteiten stellen. Om de overlast en criminaliteit te begrenzen wordt een steeds groter appél gedaan op de inzet van bestuurlijke instrumenten. De druk op de gemeentelijke uitvoeringsorganisatie neemt hierdoor toe.

Ontwikkelopgave Afdeling veiligheid
De afdeling Veiligheid is vanwege de schaalsprong van Ede, de complexer wordende veiligheidsproblematiek en de toenemende taken en verantwoordelijkheden niet meer gedimensioneerd op de uitvoering van de veiligheidsopgave. Uit de Benchmark van Berenschot blijkt dat de afdeling circa 30% minder formatie heeft dan gemeenten van vergelijkbare omvang. Om de veiligheidsopgave nu en in de toekomst effectief en professioneel uit te kunnen voeren, is doorontwikkeling van de afdeling noodzakelijk.

Openbare Orde en Veiligheid
Er is sprake van afnemende tolerantie en een tanend vertrouwen in de overheid. Het aantal juridische procedures, zoals bezwaar, Woo en handhavingsverzoeken, neemt toe. Dit vraagt om zorgvuldige en tijdige afhandeling en heldere communicatie over besluiten en procedures. Het organiseren van evenementen is complexer geworden. Ondanks een afnemende belangstelling onder vrijwilligers en stijgende kosten en strengere eisen op het gebied van natuur en veiligheid is het aantal evenementen toegenomen. Dit vraagt om duidelijke kaders, goede begeleiding en waar nodig maatwerk bij vergunningverlening.

Maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht
Gemeenten zijn, vanwege het toenemend dreigingsniveau, door de Rijksoverheid verzocht hun inwoners, organisaties, bedrijven én de eigen crisisorganisatie voor te bereiden op een langdurige crisis (72u stroomuitval). Opdracht is onder meer om te komen tot een dekkend netwerk van noodsteunpunten. Onzeker is in welke mate de rijksoverheid hierin zal bijdragen met wetgeving en financiële middelen.

Brandweer
Het risico op natuurbranden neemt toe door hogere temperaturen en langere perioden van droogte. Dit vraagt om blijvende inzet op de gebiedsgerichte aanpak van natuurbranden om inwoners bewust te maken en natuurgebieden bereikbaar te houden. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de realisatie van een dekkend netwerk van bluswatervoorzieningen. Voor een toekomstbestendige brandweerzorg in Ede worden voorbereidingen getroffen om de nieuwe brandweerpost Ede-Centrum de komende jaren te realiseren op het zuidoostelijke voetbalveld van voetbalvereniging Blauw Geel ’55 aan de Peppelensteeg.

Zorg en veiligheid
Het zorg- en veiligheidslandschap verandert. Door arbeidsschaarste schalen zorg- en veiligheidspartners hun inzet op onderdelen af, waardoor het zorgaanbod verschraalt. Hierdoor ontstaat een vacuüm tussen vraag en aanbod bij complexe situaties. Dit vergroot het risico op escalatie en onveiligheid achter de voordeur én in de openbare ruimte door inwoners met complexe problematiek. Dit vraagt meer van de gemeentelijke uitvoeringsorganisatie.

 Jeugd en veiligheid
Jongeren bewegen zich steeds vaker in wisselende groepen en netwerken. Online platforms verlagen de drempel voor beïnvloeding en rekrutering voor criminele activiteiten, waardoor signalering en preventie complexer worden. Dit vraagt om intensieve ketensamenwerking in het zorg- en veiligheidsdomein. De ontwikkeling van het nieuwe stelsel voor kind- en gezinsbescherming biedt kansen om kwetsbare kinderen en gezinnen eerder in beeld te krijgen en sneller passende ondersteuning en bescherming te organiseren.

Ondermijning
Door de groei van de gemeente en ontwikkelingen in de samenleving is de verwachting dat ondermijning verder zal toenemen. In 2025 is door de rekenkamer geconcludeerd dat Ede vanwege haar specifieke eigenschappen een aantrekkelijke vestigingsplaats is voor ondermijnende criminaliteit. De aanpak van ondermijning werkt, maar capaciteit en continuïteit staan onder druk vanwege de groei van Ede en de verdringing door ander urgent werk. Aanbevolen wordt om de komende jaren te blijven investeren op de aanpak van ondermijning.

Versterking BOA-stelsel
De versterking van het nieuwe BOA-stelsel vraagt een verdere professionalisering van toezicht en handhaving. Gemeenten worden nadrukkelijker verantwoordelijk voor kwaliteit, rechtmatigheid, opleiding, uitrusting en een veilige taakuitvoering. Dit vraagt om voldoende capaciteit, een goede informatiepositie en heldere afspraken met politie en het Openbaar Ministerie.