Bijlage 11 - Aanbevelingen Rekenkamer

Zorg dat de gemeenteraad inzicht krijgt, in de voor de raad, relevante aspecten van het risicomanagementbeleid en pas hiervoor het huidige beleid aan.

Binnen de bedrijfsvoering van de gemeente Ede zijn momenteel diverse ontwikkelingen gaande die een relatie hebben met risicomanagement. Dat leidt tot de constatering en behoefte om een kapstok en gemeentebreed kader voor risicomanagement op te stellen, waarin leidende principes worden opgenomen. Daarmee is sprake van een doorontwikkeling van financieel risicomanagement naar integraal risicomanagement. Naar aanleiding van dit voortschrijdende inzicht is het de bedoeling om op relatief korte termijn (2027) de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen te actualiseren. Op middellange termijn (2027/2028) wordt gewerkt aan de kapstok, toekomstagenda en implementatie van integraal risicomanagementbeleid.

Actualisatie nota Risicomanagement -> 1e halfjaar 2027; Doorontwikkeling naar integraal risicomanagement -> 2027/2028

Overweeg de huidige ondergrens (norm) van de weerstandsratio.

Binnen de bedrijfsvoering van de gemeente Ede zijn momenteel diverse ontwikkelingen gaande die een relatie hebben met risicomanagement. Dat leidt tot de constatering en behoefte om een kapstok en gemeentebreed kader voor risicomanagement op te stellen, waarin leidende principes worden opgenomen. Daarmee is sprake van een doorontwikkeling van financieel risicomanagement naar integraal risicomanagement. Naar aanleiding van dit voortschrijdende inzicht is het de bedoeling om op relatief korte termijn (2027) de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen te actualiseren. Op middellange termijn (2027/2028) wordt gewerkt aan de kapstok, toekomstagenda en implementatie van integraal risicomanagementbeleid.

Actualisatie nota Risicomanagement -> 1e halfjaar 2027; Doorontwikkeling naar integraal risicomanagement -> 2027/2028

Bepaal aan de hand van enkele duidelijke criteria welke risico’s wel en welke niet in het risicoregister moeten worden vastgelegd.

Binnen de bedrijfsvoering van de gemeente Ede zijn momenteel diverse ontwikkelingen gaande die een relatie hebben met risicomanagement. Dat leidt tot de constatering en behoefte om een kapstok en gemeentebreed kader voor risicomanagement op te stellen, waarin leidende principes worden opgenomen. Daarmee is sprake van een doorontwikkeling van financieel risicomanagement naar integraal risicomanagement. Naar aanleiding van dit voortschrijdende inzicht is het de bedoeling om op relatief korte termijn (2027) de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen te actualiseren. Op middellange termijn (2027/2028) wordt gewerkt aan de kapstok, toekomstagenda en implementatie van integraal risicomanagementbeleid.

Actualisatie nota Risicomanagement -> 1e halfjaar 2027; Doorontwikkeling naar integraal risicomanagement -> 2027/2028

Verbeter de toegankelijkheid (leesbaarheid) van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Binnen de bedrijfsvoering van de gemeente Ede zijn momenteel diverse ontwikkelingen gaande die een relatie hebben met risicomanagement. Dat leidt tot de constatering en behoefte om een kapstok en gemeentebreed kader voor risicomanagement op te stellen, waarin leidende principes worden opgenomen. Daarmee is sprake van een doorontwikkeling van financieel risicomanagement naar integraal risicomanagement. Naar aanleiding van dit voortschrijdende inzicht is het de bedoeling om op relatief korte termijn (2027) de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen te actualiseren. Op middellange termijn (2027/2028) wordt gewerkt aan de kapstok, toekomstagenda en implementatie van integraal risicomanagementbeleid.

Actualisatie nota Risicomanagement -> 1e halfjaar 2027; Doorontwikkeling naar integraal risicomanagement -> 2027/2028

Neem als raad meer politieke ruimte om de kaderstellende rol bij de Wmo in te vullen. Vraag daarbij om mogelijke keuzes en scenario’s waardoor er ook een inhoudelijk debat mogelijk is. Een andere voorwaarde voor het nemen van meer politieke ruimte ontstaat als in het beleidsplan wettelijk verplichte criteria en prestatie-indicatoren vast worden gesteld die tenminste gaan over:• Het gebruik van voorzieningen en kosten• De transformatie van de uitvoeringspraktijk (bijvoorbeeld op- enafschaling)• Oordeel van inwoners over de uitvoering van de Wmo door de gemeente• Oordeel van inwoners over de uitvoering van de Wmo door de aanbieder• Te bereiken maatschappelijke effecten Zorg dat de gekozen indicatoren zeggingskracht hebben over de door de raad gewenste doelen en effecten.

Met het vaststellen van het IBK sociaal domein eind 2026 stelt de raad de kaders en indicatoren vast.

2026

Controleer vervolgens op het realiseren van de prestatie-indicatoren en op doelmatige inzet van Wmo-middelen.

Met het besluit over het nieuwe uitvoeringsprogramma sociaal domein worden de prestatie-indicatoren voorgelegd aan de raad.

2026

Verbeter de rechtmatigheid van de toegang door meldingen altijd vast te leggen zodat doorlooptijden gemeten kunnen worden en bepaald kan worden of wettelijke termijnen worden gehaald.

Er is een nieuwe versie van het regiesysteem uitgerold waarin alle data kunnen worden geregistreerd.

1 juni 2026

Versterk de overdracht tussen opeenvolgende projectleiders door het actualiseren van het projectdocument met alle wijzigingen die door de kwartaalrapportages en MPG’s daarin zijn aangebracht.

Veranker als gemeenteraad de huidige ambities op het vlak van wonen in een nieuwe visie met SMART-geformuleerde doelstellingen.

Naar verwachting treedt de Wet versterking regie op de volkshuisvesting op 1 juli 2026 in werking, Een belangrijk instrument van deze wet is het volkshuisvestingsprogramma dat gemeenten moeten vaststellen. Zo'n volkshuisvestingsprogramma is in feite de vervanging van de woonvisie. De gemeente Ede gaat een volkshuisvestingsprogramma opstellen nadat de wet versterking regie volkshuisvesting in werking is getreden. Wel is in de eerste helft van 2026 al begonnen met de voorbereiding: er is inmiddels een Plan van aanpak opgesteld. Het volkshuisvestingsprogramma zal naar verachting worden vastgesteld in 2027.

Er komt geen nieuwe Woonvisie. In de plaats daarvan komt er een volkshuisvestingsprogramma. Wanneer dit programma gereed is hangt onder andere af van de inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting.

Zet als gemeenteraad in op de navolgbaarheid van het beleid en maak duidelijke afspraken over de monitoring en evaluatiemomenten met het college.

In de doelgroepenverordening en de beleidsregel prijsgrenzen en woningbouwprogrammering is onder andere de woningbouwprogrammering vastgelegd. De gerealiseerde woningbouw wordt gemonitord door middel van de Nota woningbouwproductie die ieder jaar wordt opgesteld en naar de raad gestuurd. Daarnaast heeft de gemeente in 2024 de starterslening geherintroduceerd. In 2025 heeft een evaluatie plaatsgevonden die naar de raad is gestuurd en in 2026 zal wederom een evaluatie plaatsvinden. Ook monitoren we het gebruik van de starterslening doorlopend. Verder heeft de gemeente prestatieafspraken met de woningcorporaties en huurdersorganisaties gemaakt. Deze prestatieafspraken worden eveneens (doorlopend) gemonitord. Voor de regio Foodvalley worden de gemeentelijke en regionale opgaven van de woningbouw zoals vastgelegd in de Woondeal gemonitord via de provinciale planmonitor. Deze gegevens gebruiken we voor het in beeld brengen van de harde en zachte plancapaciteit. Daarnaast wordt in beeld gebracht in welke mate de randvoorwaarden een rol hebben gespeeld bij de programmering. Het in 2025 vastgestelde programma Beter benutten bestaande woningvoorraad zal in 2026 worden geëvalueerd en wordt ook gemonitord. De effecten van de huisvestingsverordening worden gemonitord in een jaarrapportage. De monitoring zelf is onlangs aangepast en ook de rapportage is inmiddels verbeterd.

Monitoring en evaluatie is een doorlopend proces

Neem als gemeenteraad een brede kaderstellende en controlerende rol in het woondomein door in te zetten op vroegtijdige informatievoorziening in alle relevante stadia van de beleidscyclus.

Meerdere keren per jaar is er een raadswerkgroep wonen. Dit zijn interactieve bijeenkomsten waarin aan raadsleden input wordt gevraagd over actuele onderwerpen. Over diverse actuele onderwerpen wordt de raad geïnformeerd via een raadsinformatiebrief of een raadsmemo. De raad kan zelf initiatief nemen tot meer betrokkenheid binnen de werkgroep of via de andere raadsinstrumenten.

Dit is een doorlopend proces

Stel als college gelijktijdig met de Woonvisie een actueel uitvoeringsprogramma op met SMART acties en afspraken.

Het volkshuisvestingsprogramma is een uitwerking van het omgevingsplan. Dit omgevingsplan wordt vastgesteld door de raad. In dit omgevingsplan zal een thematisch hoofdstuk over de volkshuisvestelijke koers worden opgenomen. Dit geeft de kaders aan voor het volkshuisvestingsprogramma. Dit volkshuisvestingsprogramma wordt vastgesteld door het college en bevat uitvoerende maatregelen, waarover de raad vervolgens weer wordt geïnformeerd.

Naar verwachting stelt het college in 2027 een volkshuisvestingsprogramma vast. Dit volkshuisvestingsprogramma is in feite wat voorheen het uitvoeringsprogramma van de woonvisie was.

Vul de kaderstellende rol met betrekking tot informatieveiligheid in door mee te besluiten over strategische uitgangspunten (of ambitieniveau) voor het informatieveiligheidsbeleid.

De raad wordt geïnformeerd over nieuw beleid maar niet betrokken bij de besluitvorming. De raad heeft nog niet gevraagd om agendering van een gesprek over kaders.

2027

Verstevig de eigen informatiepositie en controleer en beoordeel het beleid periodiek. Zorg ervoor dat er minimaal jaarlijks wordt gesproken over informatieveiligheid, bijvoorbeeld over de ambitie en kaders.

In de Raadswerkgroep Digitalisering is gesproken over informatieveiligheid. Dit is niet raadsbreed gebeurd, en is niet geborgd voor de toekomst.

2027

Stel een integraal risicobeeld op om strategische keuzes op het gebied van informatieveiligheid te onderbouwen. Stel dit risicobeeld gestructureerd en periodiek bij op basis van (onder andere) informatie over dreigingen en veranderingen in processen en systemen. Stimuleer het lerend vermogen door de PCDA-cyclus beter in te richten.

Er is gestart met het uitvoeren van Business impact assessments (BIA) en de herziening van eerder (2017) uitgevoerde BIA's. Daarnaast is er beleid opgesteld en goedgekeurd door de Directie waarin risicobeheersing en de aanpak zijn vastgelegd. Dit zal structureel worden ingebed. Incidenteel worden op specifieke onderwerpen wel risico analyses gedaan.

2027

Zie erop toe dat in de nieuwe visie op dienstverlening een duidelijke focus zit en dat inzichtelijk is welke financiële investeringen er nodig zijn om de ambities te realiseren. Let erop dat doelstellingen SMART geformuleerd zijn zodat herleidbaar wordt of deze worden waargemaakt. Zorg dat het beleid met betrekking tot de digitale dienstverlening wordt geactualiseerd.

De huidige visie dienstverlening is geactualiseerd en vertaald naar een doelenboom. Vanuit deze doelen is een uitvoeringsprogramma opgesteld. De raad is wel geïnformeerd over, maar niet betrokken bij deze ontwikkelingen. In de voorliggende begroting wordt budget gevraagd voor de uitvoering van het nieuwe uitvoeringsprogramma.

2030

Vraag het college te blijven investeren in het verbeteren van de werkprocessen volgens de eerder gebruikte systematiek en zorg te dragen voor dat het verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening gedragen wordt door de gehele organisatie.

Het college heeft de raad geïnformeerd over de huidige werkwijze rond kwaliteitsverbetering. Daarin is duidelijk geworden dat dit proces loopt en geborgd is.

November 2025

Vraag periodiek om evaluaties van het functioneren van dienstverlening op product- en dienstniveau, bijvoorbeeld rondom vergunningverlening of bij burgerzaken. Daardoor wordt het zichtbaar waar de grootste opgaven zitten.

Vanuit de beleidsafdeling wordt gewerkt aan een beter monitoringssysteem. Hieruit wordt teruggekoppeld in jaarlijkse informatiesessies voor de raad. Het plannen van deze sessies is nog niet geborgd.

2027

Breng in de nieuwe visie op dienstverlening een duidelijke focus aan en maak inzichtelijk welke financiële investeringen er nodig zijn om de ambities te realiseren. Formuleer de doelstellingen SMART zodat herleidbaar wordt hoe deze worden waargemaakt. Actualiseer daarnaast het beleid met betrekking tot de digitale dienstverlening.

Duidelijke focus in de uitvoering van de visie is aangebracht door middel van een Doelenboom dienstverlening. De benodigde financiële investeringen worden zichtbaar in de reguliere p&c documenten.

2027

Blijf investeren in het verbeteren van de werkprocessen volgens de eerder gebruikte systematiek en draag er zorg voor dat het verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening gedragen wordt door de gehele organisatie.

Gestart is met de uitvoering procesoptimalisaties voor verbetering kwaliteit dienstverlening. Wij verwachten de eerste verbeteringen vanuit de trajecten najaar 2026.

2027

Zorg voor een methode waarmee inwoners de status van hun aanvragen kunnen volgen.

Het fundament hiervoor, de implementatie van het zaaksysteem en de implementatie van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv), zijn eind 2027 afgerond. Hierna komen de vervolgstappen richting ambitie MijnEde omgeving, waarbij het resultaat 'zorg voor een methode waarmee inwoners de status van hun aanvragen kunnen volgen' wordt behaald.

2030

Maak op product- en dienstniveau inzichtelijk wat de resultaten zijn. Herzie de gebruikte streefwaarden in de begroting zodat zij beter aansluiten bij de uitvoeringspraktijk en een reëel beeld geven van de kwaliteit van dienstverlening.

Indicatoren en streefwaarden zijn in ontwikkeling aan de hand van hernieuwde Doelenboom dienstverlening. Verwachte herziening 2027.

2027

De gemeente Ede heeft te maken met verschillende vormen van ondermijning, zoals drugscriminaliteit, illegale activiteiten op vakantieparken, mensenhandel, zorgfraude en misstanden rond arbeidsmigranten. Door de groei van de gemeente en ontwikkelingen in de samenleving is de verwachting dat ondermijning zal toenemen. Het is belangrijk om op al deze thema's actief te blijven. We raden af om hierbinnen strikte keuzes te maken. Juist een brede aanpak met verschillende specialisten is nodig. De combinatie specialiseren en verbreden werkt. We raden aan dit voort te zetten en versterken. Blijf ambtenaren daarom stimuleren om alert te zijn op signalen van ondermijning. Er kan een volgende stap in de ontwikkeling van ambtenaren gemaakt worden door naast (frequentere) trainingen ook professionele presentaties te geven. Gebruik herkenbare dilemma's en fictieve casussen om het onderwerp levend te maken, en inzicht te geven in wat er met een casus gebeurt.

In het rekenkameronderzoek is geconcludeerd dat ambtelijke versterking nodig is om tot de aanbevolen versterking, verdieping en brede aanpak te komen. Versterking is opgevoerd voor de integrale afweging bij de programmabegroting.

in het rekenkameronderzoek is geconcludeerd dat ambtelijke versterking nodig is om tot de aanbevolen versterking te komen. Versterking wordt opgevoerd voor de integrale afweging bij de programmabegroting.

De projectleider ondermijning heeft zijn volle focus op ondermijning. Hij is daarmee de aanjager van zowel de specialisten als binnen de brede organisatie. Ook na het vervallen van deze functie is het belangrijk, om aandacht te blijven vragen voor ondermijningstaken. Want voor alle andere OOV-ambtenaren is ondermijning een 'neventaak'. Om te voorkomen dat ondermijningstaken ondersneeuwen in ander werk is het belangrijk te zoeken naar een manier om de aanjagende rol van de projectleider te behouden.

Versterking van de aanpak met de aanstelling van een projectleider/beleidsregisseur wordt opgevoerd voor de integrale afweging bij de programmabegroting.

afhankelijk van de uitkomst van de programmabegroting

De vier betrokken OOV-adviseurs hebben ook andere taken, zoals evenementenveiligheid en sociale casuïstiek. Ook zijn zij de enige specialist, wat kwetsbaar maakt bij uitval. Ander werk krijgt, door de urgentie, vaak prioriteit boven de meer beleidsmatige taken voor ondermijning. We raden aan opnieuw te kijken naar de formatie om iets te doen aan werkdruk, en het breder beleggen van kennis en betrokkenheid bij netwerken. Overweeg hierbij bijvoorbeeld junior-medewerkers voor ondersteuning en continuïteit (expertise en netwerk). Ook komt er veel werkdruk van evenementenveiligheid en sociale interventies. Versterking op die punten kan ook voor verlichting zorgen van de werkdruk van de OOV-adviseur.

Versterking van de aanpak met extra capaciteit wordt opgevoerd voor de integrale afweging bij de programmabegroting.

Afhankelijk van de uitkomst van de afweging bij de programmabegroting

Verbeter het politieke debat over ondermijning door duidelijk te rapporteren over genomen maatregelen en behaalde resultaten voor de gemeente enerzijds en anderzijds de inzet van de gemeente Ede, de politie en OM. Belangrijk daarbij is dat naast losse updates over interventies ook integrale rapportages met duiding naar de raad gaan (zie ook punt 5). Zo krijgt de raad beter inzicht in de aanpak en opbrengsten. De raad kan zijn controlerende rol daarmee beter invullen en er kan gerichter worden besloten.

Er zal jaarlijks een informatieve sessie plaatsvinden over veiligheid in het algemeen en ondermijning in het bijzonder. Eind september staat de eerste informatieve sessie gepland.

Er zal jaarlijks een informatieve sessie plaatsvinden.

De lokale driehoek (gemeente, politie en justitie) heeft in augustus 2025 erkend dat de drugsaanpak een permanente opdracht is. Voor een effectieve aanpak zijn verbeteringen mogelijk op drie punten:• Een actuele analyse van drugscriminaliteit in de omgeving. De methodes hiervoor zijn beschikbaar.• Het versterken van de strafrechtelijke aanpak van drugshandel Het advies is om hier te focussen op bezorgdiensten, uitvoerende dealers én de organisatoren.• Het organiseren van een persoonsgerichte aanpak van jonge (drugs)criminelen om criminaliteit of herhaling daarvan te voorkomen. Drugscriminaliteit kan samengaan met anderen vormen van misdaad, zoals vermogensdelicten, witwassen, zorgfraude of digitale criminaliteit; dat vergroot de mogelijkheden voor interventies.

Versterking van de aanpak wordt opgevoerd voor de integrale afweging bij de programmabegroting.

Afhankelijk van uitkomst programmabegroting

Om het lerend vermogen te versterken en de resultaten van de aanpak beter zichtbaar te maken, is het belangrijk om de beschikbare gegevens actief te benutten. Richt een structureel monitorsysteem in waarmee de verzamelde gegevens periodiek worden geanalyseerd en vertaald naar integrale rapportages. Maak hiervoor expliciet capaciteit en tijd vrij, zodat inzichten uit de praktijk kunnen worden gebruikt om de aanpak verder te verbeteren en het draagvlak te vergroten.

Versterking van de aanpak met extra capaciteit wordt opgevoerd voor de integrale afweging bij de programmabegroting.

Onbekend. Er is op dit moment vanwege actuele veiligheidsvraagstukken geen capaciteit om dit thema op te pakken

Index