Economie en Mobiliteit

Economische ontwikkeling
D e Nederlandse economie is in 2025 met 1,8% gegroeid, een sterkere groei dan de 1,4% het jaar ervoor. De maakindustrie, handel en zorg hebben het meest aan de groei bijgedragen. Na een krimpjaar is bij de agrifood sector eveneens weer een (lichte) groei gerealiseerd. Voor het eerst in jaren is de groei gepaard gegaan met een redelijke arbeidsproductiviteitsstijging, van 2,4%. En dat bij een licht gekrompen werkzame beroepsbevolking. Tegenover de landelijk gestegen productiviteitsgroei staat een hogere loonstijging (+2,7%), wat een negatief effect heeft op de concurrentiekracht. Verder is de inflatie (+3,3%) hoger uitgevallen dan de loonstijging, wat nadelig heeft uitgepakt voor de koopkracht.

Ondanks de economische groei heeft de economie onverminderd te maken met uitdagingen op het gebied van stikstof, netcongestie en schaarste aan talent. Ondanks de lichte stijging van de landelijke werkloosheid, blijft personeel werven én behouden voor ondernemers ook de komende jaren een uitdaging. De spanning op de arbeidsmarkt is iets afgenomen, maar de Regio Foodvalley heeft nog altijd een zeer krappe en daarmee één van de krapste arbeidsmarkten van ons land.

Coalitieakkoord kabinet Jetten
Het kabinet Jetten heeft, mede gebaseerd op het rapport Wennink, aandacht voor het verdienvermogen van Nederland. Daarbij gaat het onder andere om investeringen in innovatieclusters zoals agrifood en life sciences, waarin onze regio sterk is. Recent heeft het kabinet nieuwe stikstofplannen gepresenteerd en is met de samenwerkingsovereenkomst voor de Aanpak Veluwe een start gemaakt om een gebiedsgerichte aanpak uit te werken. Daarmee begint de aanpak van de landbouwtransitie vorm te krijgen.

In het coalitieakkoord zijn hervormingen op de arbeidsmarkt opgenomen, waaronder het inkorten van de WW-duur. Voldoende beschikbaar talent is een doorslaggevende factor voor het innovatievermogen en daarmee van groot belang voor de concurrentiekracht van bedrijven. Naast het opleiden ervan gaat het voor werkgevers om het aantrekken, bijscholen en binden en boeien van talent. Dit thema heeft een belangrijke plek in de Strategische Agenda Regio Foodvalley en is hierin vertaald in speerpunten voor de komende jaren.

Bestuursakkoord gemeente Ede 2026-2030
In het in mei 2026 gepresenteerde nieuwe Bestuursakkoord 2026-2030 'Groeien in Balans' is veel aandacht geschonken aan het economisch domein. Belangrijke punten zijn:

• Opstellen van een visie op onze toekomstbestendige economie, die richting geeft voor de lange termijn.
• Vasthouden aan de strategische reservering en werklocaties op het Stationskwartier, de KennisAs, Kievitsmeent 3, Harskamp en Wekerom.
• Versterken van het foodprofiel door te investeren in het foodinnovatie ecosysteem.
• Verbinden van de arbeidsmarkt met het human capital beleid.
• Aandacht schenken aan de economische vitaliteit van het landelijk gebied, waaronder recreatie en toerisme en het mkb.
• Nieuw beleid ontwikkelen met betrekking tot wonen en werken van arbeidsmigranten.

Werklocaties
We verwachten de komende jaren toenemende schaarste, enerzijds door stagnatie van de ontwikkeling van nieuwe werklocaties in de regio en elders in Nederland. Aan de andere kant zien we een toenemende ruimteclaim vanuit energie, circulair, defensie, etc. Mogelijke effecten hiervan zijn hogere grondprijzen, afname van bedrijfsmobiliteit (stagnatie van groei) en vergroting van de ruimte-efficiency door intensivering.

Mobiliteit
De Regio Foodvalley zet zich in voor betere regionale fietsroutes, hoogwaardig openbaar vervoer en hubs (waar verschillende vormen van vervoer samenkomen). In de zomer van 2026 is de nieuwe OV concessie Arnhem Nijmegen-Foodvalley gestart. Gemiddeld is het openbaar vervoeraanbod met ruim 20% toegenomen. Dit betekent onder andere meer bussen in delen van de gemeente, een andere lijnvoering en nieuw (elektrisch) materieel. We verwachten dat deze ontwikkeling in de (nabije) toekomst meer OV reizigers zal trekken.
Op gebied van verkeersveiligheid zien we een zorgwekkende trend. Het aantal ongevallen in Ede stijgt harder dan het landelijk gemiddelde. Steeds vaker is verkeersonveilig gedrag van weggebruikers een achterliggende oorzaak. We zullen hier op een andere manier op moeten inspelen. Een veilige weginrichting is belangrijk, maar gedragsinterventies zijn hard nodig. We verwachten dat de stijgende trend in de toekomst stabiliseert en hopelijk gaat dalen.
Verder zien we dat Edenaren steeds vaker de fiets pakken en dat betekent dat we de positie van de fietser in het mobiliteitssysteem verder zullen moeten versterken.

Op gebied van Mobiliteit zijn de belangrijke punten uit het nieuwe Bestuursakkoord:

• Nadrukkelijk investeren in de fietser en de voetganger.
• Een start maken met de Doorfietsroutes Regio Foodvalley.
• Behoud van een goede IC-bereikbaarheid op station Ede-Wageningen.
• Veilige inrichting van diverse wegen in en tussen kernen.
• Interventies om verkeersonveilig gedrag te veranderen.
• Wijkgericht parkeerbeleid introduceren.