Maatschappelijke voorzieningen

Onderwijshuisvesting
In 2026 heeft het Rijk de wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting aangenomen en wordt VNG-modelverordening daarop geactualiseerd. Om de juridische basis op orde te hebben wordt de bestaande verordening onderwijshuisvesting van gemeente Ede uit 2017 op basis van deze VNG-modelverordening geactualiseerd.

In 2026 heeft de raad het IHP 2026- 2045 aangenomen. De komende jaren zullen de projecten die op de uitvoeringsagenda van het IHP staan, worden uitgevoerd na besluitvorming. Een complexe en omvangrijke opgave voor gemeente en schoolbesturen die vraagt om het ontwikkelen van een strategie. In 2027 ligt de focus daarom op het verder ontwikkelen en implementeren van de uitvoeringsstrategie voor het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Gelijktijdig wordt op basis van het uitvoeringsplan IHP 2027-2030 de onderwijshuisvesting stapsgewijs vernieuwd en worden projecten opgeleverd. Om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting wordt jaarlijks het Programma Onderwijshuisvesting opgesteld en uitgevoerd.

Sport
Het jaar 2026 is het laatste jaar van het Gezond en actief leven akkoord. Dit wordt van 2027 tot 2030 voorgezet in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Daaraan gekoppeld zijn tot en met 2030 ook de budgetten van de buurtsportcoaches en de regeling voor BTW gekoppeld. Daarmee is het financiële beeld voor 2027 tot en met 2029 compleet en kan er gewerkt worden aan een agenda waarbij sport niet alleen als doel maar ook als middel wordt ingezet om positieve gezondheid van de Edenaren te bevorderen. Dit kan dan mee worden genomen in het Integraal huisvestingsplan, de herijking van het Sportakkoord in Ede en in de afspraken met Sportservice de Vallei.

Evenementen
Het aanbod van evenementen in Ede wordt goed gewaardeerd door de inwoners. We zien dat de samenwerking en professionalisering van lokale evenementen nog steeds toeneemt en dat deze organisatoren goed inspringen op wat er lokaal leeft. Met name de vraag naar evenementen voor bepaalde doelgroepen stijgt. Daarnaast stijgt ook de betrokkenheid bij de besluitvorming bij bewoners. Steeds vaker worden klachten ingediend en verleende vergunningen opgevraagd om meer grip te krijgen op wat er speelt in hun leefomgeving.
Regeldruk vanuit verschillende overheden neemt nog steeds toe, waardoor het steeds lastiger wordt om evenementen mogelijk te maken.

Cultuur
Naar verwachting gaat in juni 2027 de nieuwe Wsob (Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen) van kracht. Belangrijkste punten hierin zijn de wettelijke zorgplicht voor gemeenten om te zorgen voor een volwaardige en toegankelijke bibliotheekvoorziening in de gemeente, een gezamenlijk meerjarenbeleidsplan door bibliotheek en gemeente en de provincie die de rol van toezichthouder heeft. De nieuwe mediawet wordt in 2028 verwacht. Voor de lokale omroep betekent dit dat ze omvormen naar één van de 80 streekomroepen die gevormd moeten worden. Financiering van de streekomroep gaat niet meer via het gemeentefonds, maar via het ministerie. Verkenning landelijke wijziging subsidiestelsel (vanaf 2028) met meer aandacht voor regionale spreiding en afstemming taakverdeling verschillende overheden. CMK (Cultuureducatie Met Kwaliteit) loopt t/m 2028. Het is nog niet duidelijk of dit landelijk wordt vervolgd. Het toepassen van de drie codes: Cultural Governance, Fair Practice en Diversiteit en Inclusie worden in toenemende mate deel van subsidievoorwaarden.

Erfgoed
Het boven- en ondergrondse erfgoed van Ede staat onder druk door ontwikkelingen op het gebied van natuur, landbouw, infrastructuur en woningbouw. Vooral waardevolle archeologie dreigt hierdoor verloren te gaan. Bewustwording, preventief beheer, bescherming en adequaat archeologisch onderzoek blijven daarom belangrijke opgaven, waarbij steeds meer regionaal wordt samengewerkt. Voor monumentenzorg ligt de nadruk op bescherming en instandhouding van erfgoed. Daarnaast wordt erfgoed benut als inspiratiebron voor ruimtelijke ontwikkelingen. Door erfgoedwaarden vroegtijdig in beeld te brengen en mee te wegen bij gebiedsontwikkelingen, kan de Edese identiteit worden behouden en versterkt.