Ambitie
De afgelopen jaren is er in de stationsomgeving veel gerealiseerd (woningbouw, bedrijvigheid, culturele functies en infrastructuur). Vanwege het vervallen van de WFC-Experience en de zichtbare potentie van het nieuwe station Ede-Wageningen is het afgelopen jaar opnieuw gekeken naar de stationsomgeving. In de zomer van 2025 is vervolgens het Ontwikkelperspectief Stationskwartier vastgesteld. Gelijktijdig werd voor Ede-stad de Omgevingsvisie 2040 nader uitgewerkt in het Ontwikkelkader Ede-stad met het stationskwartier als één van de sleutelgebieden.
In het Bestuursakkoord 2026-2030 is de ambitie als volgt geformuleerd: “Het Stationskwartier wordt het tweede brandpunt en de poort van de Foodvalley: een moderne en bruisende stadswijk met ruimte voor werken en innovatie, wonen, (culturele) ontmoetingen en evenementen en als voorbeeldgebied voor duurzame mobiliteit. Wij bouwen het uit tot een innovatieve scharnierfunctie tussen de Kenniscampus en kennisas Ede Wageningen in het zuiden en de agrarische en verwerkende industrie in het noorden van Ede. We rollen de rode loper uit voor startups, scale ups en MKB-bedrijven die zich onderscheiden op AgriFood en Agri IT.”
Stand van zaken
Het programma Stationskwartier bevat een verzameling van samenhangende projecten en inspanningen gericht op het behalen van de doelen zoals opgenomen in het Ontwikkelperspectief Stationskwartier en het Uitvoeringsprogramma Ede-stad. Voor de diverse inspanningen en projecten waarvoor de afgelopen jaren via verschillende sporen interne en externe dekking geregeld. Een groot deel van deze inspanningen en projecten voor het programma Stationskwartier loopt al, zie hieronder bij de mijlpalen de planning voor 2027 en verder.
Mijlpalen 2027
Het komende jaar wordt verder ingezet op:
- Werken en voorzieningen
Doel is om in 2027 te komen tot de start bouw van kantoor- en andere voorzieningen op bouwveld C achter de Frisokazerne. Voor gebouw Delta wordt een samenwerking voorzien met WFCD en Oost NL in een entiteit die tot realisatie van het gebouw komt. Het oprichten van deze entiteit vraagt om duidelijke keuzes ten aanzien van inhoud en governance. Deze worden nog via een wensen- en bedenkingenprocedure aan de raad voorgelegd. In de Programmabegroting 2027-2030 wordt de financiële bijdrage aan de realisatie van gebouw Delta (uit de reserve Omgevingsvisie) aangevraagd. - Het behouden en uitbreiden van faciliteiten voor startups en scale-ups
‘Roots 2.0’: Met de realisatie van een startup-/scale-upgebouw bij de gebouwen 85 en 86 vinden ondernemers aansluiting op één centrale plek waar huisvesting, pilots, coaching, inspiratie en ontmoeting samenkomen. In 2026 is gestart met de voorbereiding om in 2027, bij de Perspectiefnota 2028–2031, tot een investeringsbesluit te komen. Om dit mogelijk te maken, wordt in de Programmabegroting 2027–2030 een voorbereidingskrediet aangevraagd. - Transformatie Westhal
Het markante rijksmonument de Westhal, gelegen op het ENKA-terrein, heeft per 1 oktober 2026 een nieuwe invulling nodig vanwege de opzegging van de huurovereenkomst door de huidige huurder. Samen met BOEI is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar een multifunctionele invulling die bijdraagt aan verschillende gemeentelijke beleidsdoelen. Dit onderzoek heeft geleid tot een uitwerking waarin de Westhal wordt ingericht met een podiumfuncties en bijbehorende oefen-, les- en educatieruimten, klaslokalen voor primair onderwijs, bedrijfsruimten en een ENKA-huis met een huiskamer/café, activiteiten- en ontmoetingsruimten en makersplaatsen. In de Programmabegroting 2027-2030 wordt de financiële bijdrage (eenmalig en structureel) voor het ENKA-huis en podium aangevraagd. - Wonen op het WFC-terrein
In 2027 worden 68 woningen op het WFC-terrein opgeleverd. Voor de verdere ontwikkeling wordt komend jaar op het WFC gewerkt aan de voorbereiding van woningbouwontwikkelingen op de bouwvelden L, M en P. Het betreft een aanzienlijk deel van de totale woningbouwproductie die in het Stationskwartier wordt gerealiseerd. Binnen de huidige Wnb-vergunning kunnen nog circa 200 woningen worden gebouwd. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan het verkrijgen van een natuurvergunning voor de verdere ontwikkelingen in het Stationskwartier. De benodigde inzet wordt gedekt vanuit de grondexploitatie Maurits Zuid/WFC. - Ontvangstlocatie Stationskwartier
De komende jaren wordt hard gewerkt aan de ontvangstlocatie Stationskwartier. De uitvoering van het Frisopark start in 2026 en loopt door in 2027, hiervoor wordt in deze begroting het uitvoeringskrediet aangevraagd. De verdere ontwerpen voor de appelplaats en de specifieke kunst- en belevingsobjecten worden in 2027 uitgewerkt. - Pegasusbrug en waterberging Noordplein
In 2026 en 2027 wordt verder gewerkt aan het definitief ontwerp en de aanbesteding van de Pegasusbrug. Bij de uitvoering van de Pegasusbrug wordt voorgesteld een oplossing voor het waterbergingsvraagstuk op het Noordplein mee te nemen. Het Noordplein kent in de huidige opzet een dubbelfunctie: infrastructurele ontsluiting én waterberging bij extreme neerslag. De behoefte aan waterbergingscapaciteit blijft ook op lange termijn bestaan. Om in de toekomst ontwikkelingen op het Noordplein mogelijk te maken, is het van belang de waterberging elders onder te brengen. Door dit te koppelen aan de uitvoering van de Pegasusbrug kan werk met werk worden gemaakt. In de Programmabegroting 2027-2030 wordt hiervoor dekking aangevraagd. - Keetmolen en Noordplein
In de omgeving van de rijksmonumentale Keetmolen komen ruimtelijke ambities en de regels van de molenbiotoop samen. Voorgesteld wordt om op basis van de opgestelde scenario’s voor de Keetmolen een proces te doorlopen dat leidt tot een keuze voor de Keetmolen in samenhang met de ontwikkeling van het Noordplein. Dit moet resulteren in een voorkeursmodel voor zowel de Keetmolen als de ontwikkeling van het Noordplein. In de programmabegroting 2027-2030 worden hiervoor de benodigde middelen aangevraagd vanuit de reserve Omgevingsvisie. - Programmaorganisatie, communicatie en marketing
Voor de periode 2026–2030 worden daarnaast in de Programmabegroting 2027-2030 middelen aangevraagd voor de programmaorganisatie en voor de verdere uitwerking van gebiedscommunicatie en -marketing. Deze middelen zijn nodig om de uitvoering verder vorm te geven en de benodigde voortgang te behouden.
Financiën
Voor de volgende deelprojecten worden middelen aangevraagd bij deze programmabegroting:
- Een eenmalige bijdrage van € 0,75 miljoen voor de realisatie van gebouw Delta;
- Een voorbereidingskrediet van € 0,2 miljoen voor Roots 2.0.
- Een investeringskrediet van in totaal € 11,65 miljoen voor de Westhal.
- Een krediet van € 2,0 miljoen voor het Frisopark.
- Een krediet van € 1,3 miljoen voor de waterberging Noordplein.
- Een budget van € 0,15 miljoen in 2027 voor de voorbereiding stedelijke ontwikkelingen Noordplein.
- Een budget van in totaal € 0,9 miljoen voor de periode 2027-2030 voor de uitvoering van het totale programma Stationskwartier.
Voor de verschillende projecten en programma’s zijn externe middelen verworven via onder meer de provincie Gelderland en het Rijk:
- Middelen Poort van de regio Foodvalley (€ 10,5 miljoen).
- Regiodeal Foodvalley II (€ 3,4 miljoen).
- Gebiedsmiddelen en mobiliteitspakketten GWG (€ 1,5 miljoen).
- WBI subsidie (€ 3,5 miljoen).
Risico's
- De ambities op het gebied van wonen, werken en voorzieningen kunnen niet worden verwezenlijkt door het niet (tijdig) verkrijgen van een nieuwe natuurvergunning.
- We kunnen, bijvoorbeeld door vertraging in de planontwikkeling niet voldoen aan de eisen die zijn verbonden aan de verschillende externe subsidies (onder andere provincie, Regiodeal). Hierdoor kan het risico bestaan dat de financiële dekking onder druk komt te staan.
- Door netcongestie kunnen nieuw toe te voegen functies, zoals kantoren en voorzieningen, in het gebied geen aansluiting krijgen.
- Stijgende bouwkosten kunnen ervoor zorgen dat projecten niet meer binnen de budgetten zijn te realiseren en/of vertraging oplopen.