Onderstaande kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid. In de bijlage Toelichting paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn de definities van de kengetallen opgenomen.
Tabel 6.1.7 - Kengetallen Programmabegroting 2027-2030 | |||||||||||
Omschrijving | Verloop van de kengetallen | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
PB 2026 | PR 2025 | PB 2027 | MJB 2028 | MJB 2029 | MJB 2030 | ||||||
Netto schuldquote | 70% | 36% | 63% | 82% | 98% | 99% | |||||
Gecorrigeerde netto schuldquote | 63% | 26% | 56% | 76% | 92% | 94% | |||||
Solvabiliteitsratio | 27% | 39% | 30% | 25% | 22% | 20% | |||||
Structurele exploitatieruimte | 0% | 5% | 0% | -2% | -2% | -2% | |||||
Grondexploitatie | 10% | 12% | 9% | 11% | 12% | 10% | |||||
Belastingcapaciteit | 88% | 89% | 90% | 90% | 90% | 90% | |||||
De nettoschuldquote stijgt in de Programmabegroting 2027-2030 ten opzichte van de Programmarekening 2025 naar 63%. Dat wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van nieuwe lange leningen die nodig zijn om uitgaven en investeringen te financieren (de teller in de ratio). Meerjarig stijgt de quote naar 99% door investeringen, een daling van reserves en voorzieningen en reguliere aflossing van aangetrokken leningen. De nettoschuldquotes tot en met 2028 vallen qua signaalwaarde van de provincie Gelderland onder de categorie 'minst risicovol'. Daarna zien we een verschuiving naar de categorie 'neutraal'. In alle jaren vallen de quotes onder de categorie ‘voldoende’ volgens de richtlijn van de VNG (< 100%; zie bijlage 5 Definities kengetallen).
Voor begrotingsjaar 2027 bedraagt de solvabiliteitsratio 30% en is daarmee ruim hoger (lees: gunstiger) dan de norm van 20% die de VNG hanteert (zie bijlage 5 Definities kengetallen). De terugloop van de ratio in de komende begrotingsjaren wordt verklaard door een afname van het eigen vermogen door inzet van de algemene reserve (teller in de ratio) en een toename van het totale vermogen (de noemer). Qua signaleringswaarde van de provincie Gelderland vallen alle solvabiliteitsratio's onder de categorie 'neutraal', met uitzondering van de jaarschijf 2030. Dan is sprake van de signaleringswaarde 'meest risicovol'.
Als gevolg van de in de begroting doorgevoerde wijziging valt het kengetal structurele exploitatieruimte voor alle begrotingsjaren lager uit ten opzichte van de vorige programmabegroting. Als we kijken naar de signaleringswaarden van de provincie Gelderland, dan vallen de jaren 2026 en 2027 in de categorie minst risicovol/neutraal. Vanaf 2028 is nog steeds sprake van een negatief kengetal.
Het kengetal voor belastingcapaciteit is marginaal gestegen ten opzichte van de Programmarekening 2025 en Het kengetal grondexploitatie schommelt zo rond de 10% en valt daarmee onder de minst risicovolle signaalwaarde. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale jaarlijkse baten van de gemeente. Hierbij wordt opgemerkt dat de bouwgrond in exploitatie exclusief toekomstige, nog te openen nieuwe grondexploitaties is. Hiervoor zijn enkele voorbereidingskredieten van toepassing. Na het openen van nieuwe grondexploitaties zal dit kengetal naar verwachting weer stijgen. Voor meer informatie over de grondexploitaties en de risico's wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid en MPG Lite 2026.
De belastingdruk in Ede blijft nog steeds onder het landelijk gemiddelde. De stijging van de belastingcapaciteit van 85% naar 88% is daarbij wel vertekend. Richtlijnen schrijven voor, dat de belastingcapaciteit wordt berekend door een vergelijk te maken met het laatst bekende (landelijke) cijfer van Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO); dit is het cijfer over 2026. In dit cijfer is geen rekening gehouden met landelijke inflatiecorrectie (en overige verhogingen) voor 2027 terwijl in onze lokale heffingen 2027 wel rekening is gehouden met inflatiecorrectie en overige verhogingen (zie hoofdstuk 6.2 Lokale heffingen). In de praktijk zal de belastingcapaciteit bij de programmarekening dus (vrijwel) altijd lager uitvallen dan het cijfer dat is opgenomen in de programmabegroting voor het betreffende jaar.
Signaalwaarden
Het gebruik van kengetallen heeft geen functie als normeringsinstrument in het kader van het financieel toezicht door de Provincie of het Rijk. Wel heeft de provincie Gelderland de kengetallen in drie categorieën ingedeeld: minst risicovol, neutraal en meest risicovol.
Tabel 6.1.8 - Signaalwaarden financiële kengetallen | |||
Waarderingscijfer | Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol |
|---|---|---|---|
Netto schuldquote | <90 % | 90-130 % | >130 % |
Gecorrigeerde netto schuldquote | <90 % | 90-130 % | >130 % |
Solvabiliteitsratio | >50 % | 20-50 % | <20 % |
Structurele exploitatieruimte | >0 % | 0 % | <0 % |
Grondexploitatie | <20 % | 20-35 % | >35 % |
Belastingcapaciteit | <95 % | 95-105 % | >105 % |