De concept-Macro Economische Verkenning (cMEV) voor 2027 is medio augustus 2026 gepubliceerd door het Centraal Planbureau. Deze verkenning laat zien dat de Nederlandse economie ondanks internationale spanningen voorlopig veerkrachtig blijft. De economische groei wordt ondersteund door sterke uitvoer, aanhoudende overheidsbestedingen en relatief robuuste consumptie van huishoudens. Tegelijkertijd is de onzekerheid groot: hogere energieprijzen, handelsverstoringen en mogelijke onrust op financiële markten kunnen de groei alsnog drukken.
De inflatie blijft in 2026 en 2027 rond de 3% per jaar. Dat betekent aanhoudende prijsdruk op gemeentelijke uitgaven, bijvoorbeeld bij energie, inkoop, onderhoud en uitvoering van taken. De koopkracht van huishoudens blijft gemiddeld genomen nog redelijk op peil, maar groeit minder hard dan eerder voorzien en daalt in 2027 licht. Daarnaast verslechtert het EMU-saldo van de overheid door oplopende uitgaven aan onder meer defensie, sociale zekerheid en rente. Hoewel het begrotingstekort in 2027 iets verbetert, blijft de financiële ruimte van het Rijk onder druk staan. Voor gemeenten betekent dit dat rekening moet worden gehouden met een terughoudender financieel beeld vanuit het Rijk en blijvende onzekerheid over de ontwikkeling van Rijksmiddelen.
Tegen deze achtergrond heeft de Europese Centrale Bank (ECB) haar beleidsrente verder verhoogd. Na de verhoging naar 2,25% in juni 2026 heeft de ECB de rente inmiddels verhoogd naar 2,5%. Met deze stap wil de ECB de inflatie in de eurozone terugbrengen naar de middellangetermijndoelstelling van 2%. De inflatie is in augustus opgelopen naar 3,3%, mede als gevolg van hogere energieprijzen door geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten. De ECB heeft aangegeven dat verdere rentestappen niet zijn uitgesloten, maar dat de ontwikkeling van inflatie, energieprijzen en economische groei daarbij bepalend zal zijn.
Voor de gemeente betekent dit dat rekening moet worden gehouden met een aanhoudend hoger renteniveau dan in de afgelopen jaren gebruikelijk was. Hogere beleidsrentes werken uiteindelijk door in de marktrente en kunnen daarmee leiden tot hogere financieringskosten voor nieuwe leningen en herfinanciering. Tegelijkertijd blijft onzeker hoe de rente zich in de komende periode precies zal ontwikkelen. De financiële markten houden rekening met de mogelijkheid van verdere renteverhogingen, terwijl economen verdeeld zijn over de noodzaak daarvan.
Bij de renteramingen voor nieuwe leningen is in deze begroting uitgegaan van onderstaande uitgangspunten:
- Korte financiering (tot 1 jaar): 2,50%.
Dit percentage is gebaseerd op de 3-maands Euribor rente per medio augustus 2026;
- Lange financiering (1 jaar of langer): 3,60%.
Dit betreft de leenrente voor gemeenten bij de BNG met een looptijd van 10 jaar fixe en een ingangsdatum van 1 januari 2028 (forwardrente-tarief).
Deze uitgangspunten zijn besproken in de treasurycommissie.
De werkelijke ontwikkeling van de rente is inherent onzeker en onvoorspelbaar. Het aantrekken van nieuwe financieringen zal tegen de op dat moment hogere of lagere actuele rentepercentages plaatsvinden. Daarbij wordt steeds beoordeeld wat de, op dat moment en binnen de geldende (wettelijke) kaders, meest passende financiering is.