Productgroep Maatwerkvoorziening

Bedragen x € 1.000

Het saldo van baten en lasten binnen de productgroep Maatwerkvoorziening neemt in 2027 toe met € 3,24 miljoen ten opzichte van 2026. De reguliere loon-, prijs- en volumecompensatie en de actualisatie van de doorbelasting van salariskosten leiden in 2027 tot een stijging van de lasten met circa € 5,5 miljoen. Als gevolg van de ombuigingen, die door de raad zijn vastgesteld bij de Perspectiefnota 2026-2029, nemen de lasten af met € 1,1 miljoen en is er een hogere onttrekking van de reserve in 2026 ter hoogte van € 0,2 miljoen. Dit betreft de ombuigingen:

• Wmo - Thuisondersteuning - tweewekelijks 3 uur toekennen
• Wmo - Maatwerkvoorzieningen - bezien langlopende indicaties
• Collectieve zorgkostenverzekering
• Actieve regie toegangsteam Jeugd - besparing Jeugdzorg
• Beschermd wonen – bedrijfsvoering
• Beschermd wonen – plekken afbouwen

Studietoeslag
De studietoeslag is een wettelijk verplichte financiële ondersteuning van de gemeente voor studenten met een beperking of chronische ziekte die niet in staat zijn om naast hun studie te werken. De uitgaven aan de studietoeslag zijn de afgelopen jaren hoger geweest dan begroot. De belangrijkste oorzaken zijn:

• Een toename van het aantal aanvragen, onder meer door de groeiende landelijke bekendheid van de regeling.
• Een stijging van de landelijk vastgestelde normbedragen.

• Om de begroting beter aan te laten sluiten bij de verwachte uitgaven is voor 2025 en 2026 incidenteel aanvullend budget beschikbaar gesteld. Dit aanvullende budget vervalt in 2027, waardoor de begrote lasten met € 0,40 miljoen dalen.

Daarnaast is in juni 2025 in de Tweede Kamer een motie aangenomen over het onderbrengen van de uitvoering van de studietoeslag bij DUO. De ingangsdatum en gevolgen hiervan voor gemeenten zijn nog niet bekend. Op basis van de huidige informatie wordt een eventuele overdracht niet eerder dan het tweede kwartaal van 2027 verwacht.

Stadspas
Vanuit 2025 is € 0,25 miljoen beschikbaar gesteld voor de implementatie van de Stadspas en de daarmee samenhangende kosten in 2026. Deze incidentele middelen zijn via de reserve overlopende verplichtingen overgeheveld naar 2026. Omdat het budget incidenteel van aard is, vervallen de hiermee samenhangende lasten in 2027. Hierdoor dalen de lasten in 2027 met € 0,25 miljoen ten opzichte van 2026. Hiertegenover staat eenzelfde daling van de onttrekking aan de reserve overlopende verplichtingen. Per saldo is deze afwijking budgetneutraal.

Alleenverdienersproblematiek en IBO-middelen
Via de meicirculaire 2026 is voor Ede € 0,15 miljoen beschikbaar gesteld voor de ondersteuning van huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek onder het bestaansminimum uitkomen. Daarnaast is voor 2026 in totaal € 0,20 miljoen beschikbaar voor maatregelen gericht op het voorkomen en aanpakken van problematische schulden (IBO-middelen). Hiervan is € 0,09 miljoen afkomstig uit 2025 en bij de programmarekening 2025 via resultaatbestemming toegevoegd aan de reserve overlopende verplichtingen en beschikbaar gesteld voor uitvoering in 2026.

Omdat deze middelen vooralsnog alleen voor 2026 beschikbaar zijn gesteld, dalen de hiermee samenhangende lasten in 2027 met € 0,35 miljoen. Hiertegenover staat een € 0,09 miljoen lagere onttrekking aan de reserve overlopende verplichtingen.

Gedupeerden toeslagenaffaire
Gezinnen die als gevolg van de kinderopvangtoeslagaffaire in de problemen zijn geraakt, kunnen rekenen op ondersteuning vanuit de gemeente. Aanvullend op de landelijke financiële compensatie biedt de gemeente ondersteuning op verschillende leefgebieden, waaronder hulp bij schulden, werk en wonen. De kosten die gemeenten hiervoor maken, worden door het Rijk vergoed.

Voor 2026 is een inschatting van zowel de lasten als de vergoeding vanuit het Rijk in de begroting opgenomen. Voor 2027 is dit nog niet verwerkt. Hierdoor dalen in 2027 zowel de lasten als de baten met € 0,30 miljoen. Per saldo is deze afwijking budgetneutraal.

Herallocatie subsidiebudgetten Sociaal Domein
De subsidiebudgetten binnen de Sociale Basis zijn opnieuw beoordeeld en toegerekend aan de activiteiten en kostenplaatsen waarop de uitvoering plaatsvindt. Deze herallocatie leidt binnen de productgroep Maatwerkvoorziening tot een daling van de lasten met circa € 0,2 miljoen.

Gemeentelijke opvang ontheemden Oekraïne
De begroting 2026 is gebaseerd op de verwachte kosten van de opvanglocaties en de verwachte rijksbijdrage, uitgaande van het normbedrag en het aantal gerealiseerde opvangplekken. Op deze basis is de begroting verwerkt tot maart 2027. Voor 2027 betekent dit een daling van de lasten met € 5,1 miljoen en van de baten met € 4,8 miljoen. Daarnaast vervalt de in 2026 begrote onttrekking van € 0,3 miljoen aan de reserve Opvang en begeleiding specifieke doelgroepen. Deze onttrekking dekt het verwachte tekort op de locatie Klomperweg, omdat de aanvullende bijdrage voor afschrijving en rente aan de egalisatiereserve niet als werkelijke kosten kan worden gedeclareerd.

Per 1 juli 2026 wijzigt de bekostigingssystematiek. Voor het tweede halfjaar 2026 kunnen gemeenten kiezen voor bekostiging op basis van het normbedrag of de werkelijke opvangkosten. Vanaf 1 januari 2027 vindt de bekostiging plaats op basis van de werkelijke kosten. De begroting 2027-2030 wordt hierop uiterlijk per 1 januari 2027 geactualiseerd.

Duurzame Gemeentelijke Opvang asielzoekers
De opvanglocatie aan de Galvanistraat 9 is tot 1 juli 2030 verlengd en uitgebreid van 130 naar 200 opvangplekken. Vanaf 1 april 2026 zijn 200 opvangplekken beschikbaar. Hiermee draagt de locatie bij aan de invulling van de wettelijke opgave voor asielopvang.

In 2027 zijn de 200 opvangplekken voor het eerst een volledig jaar beschikbaar. Dit leidt ten opzichte van 2026 tot € 0,4 miljoen hogere lasten en € 0,4 miljoen hogere baten. De kosten van de gemeentelijke opvang worden door het COA vergoed, waardoor dit per saldo geen effect heeft op het begrotingsresultaat.

Kapitaallasten verbouwing Galvanistraat
Voor het geschikt maken van de locatie voor duurzame gemeentelijke opvang is € 3,3 miljoen geïnvesteerd. In 2027 worden voor het eerst de kapitaallasten van afschrijving en rente verwerkt. Dit leidt tot € 0,89 miljoen hogere lasten. Deze lasten worden gedekt door een onttrekking van € 0,89 miljoen aan de egalisatiereserve Verbouwing DGO Galvanistraat, waardoor de onttrekkingen aan de reserves met hetzelfde bedrag toenemen.

Beweging naar de voorkant Wmo en Jeugd
De inzet van preventieve interventies binnen Wmo en Jeugd is gericht op het voorkomen of beperken van zwaardere zorg en de daarmee samenhangende kosten. Monitoring laat zien dat deze inzet een kostendempende werking heeft, maar dat dit vooralsnog niet leidt tot een daling van de uitgaven. Daarom is bij de Perspectiefnota 2026–2029 besloten de eerder geraamde kostendaling gefaseerd te realiseren. Als gevolg van deze fasering dalen de lasten in 2027 ten opzichte van 2026 met € 0,40 miljoen, waarvan € 0,20 miljoen binnen Wmo en € 0,20 miljoen binnen Jeugd.

Hervormingsagenda Jeugd
Bij de programmarekening 2025 is € 0,18 miljoen aan niet-bestede middelen voor de Hervormingsagenda Jeugd via resultaatbestemming toegevoegd aan de reserve overlopende verplichtingen en beschikbaar gesteld voor uitvoering in 2026. De middelen worden in 2026 ingezet voor een extra impuls aan het collectieve aanbod in het voorveld en voor het versterken van de beweging Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO).

Omdat deze middelen incidenteel beschikbaar zijn voor 2026, dalen de hiermee samenhangende lasten in 2027 met € 0,18 miljoen. Hiertegenover staat eenzelfde daling van de onttrekking aan de reserve overlopende verplichtingen. Per saldo is deze afwijking budgetneutraal.

Kinderopvang pleegouders
Via de decembercirculaire 2025 is € 0,11 miljoen beschikbaar gesteld ter compensatie van kosten die pleegouders maken voor kinderopvang en buitenschoolse opvang van hun pleegkinderen. Bij de programmarekening 2025 zijn deze middelen via resultaatbestemming toegevoegd aan de reserve overlopende verplichtingen en beschikbaar gesteld voor uitvoering in 2026.

Omdat deze middelen incidenteel beschikbaar zijn voor 2026, dalen de hiermee samenhangende lasten in 2027 met € 0,11 miljoen. Hiertegenover staat eenzelfde daling van de onttrekking aan de reserve overlopende verplichtingen. Per saldo is deze afwijking budgetneutraal.

Proeftuin Kind & Gezin
De huidige financiering van de proeftuin Kind & Gezin is incidenteel en loopt tot en met 2026. Hierdoor dalen de lasten in 2027 met € 0,78 miljoen en de baten uit bijdragen van het Rijk en de regiogemeenten met € 0,50 miljoen. Daarnaast vervalt in 2027 de onttrekking van € 0,25 miljoen aan de reserve Geweld in Afhankelijkheidsrelaties, die bestaat uit POK-middelen voor de proeftuin. Vanuit de regio volgt nog een voorstel voor de financiering van de proeftuin vanaf 2027.

Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo
De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo is landelijk uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028. Als gevolg hiervan is de begroting eerder aangepast. Bij de verwerking van deze begrotingswijziging is het volledige bedrag op de lasten gecorrigeerd, terwijl een deel van de oorspronkelijke begroting aan de batenzijde was opgenomen. Correctie van deze verwerking leidt in 2027 tot een stijging van zowel de lasten als de baten met € 0,70 miljoen. Per saldo is deze correctie budgetneutraal. De begroting 2027 wordt hierop aangepast.

WMO - hulpmiddelen en woonvoorzieningen
Het beroep op hulpmiddelen en woonvoorzieningen is de afgelopen jaren toegenomen. Bij de Perspectiefnota 2026–2029 is besloten het budget voor 2025 en 2026 incidenteel met € 0,20 miljoen te verhogen om de financiële gevolgen hiervan op te vangen en de ontwikkeling te blijven monitoren. Omdat deze aanvullende middelen na 2026 vervallen, dalen de begrote lasten in 2027 met € 0,20 miljoen.

Indexatie Wmo demografie
Via de septembercirculaire 2024 zijn aanvullende middelen beschikbaar gesteld voor de Wmo om rekening te houden met de financiële gevolgen van demografische ontwikkelingen en vergrijzing. Deze middelen lopen de komende jaren stapsgewijs op. Voor Ede is in 2027 € 0,45 miljoen meer beschikbaar dan in 2026. Hierdoor stijgen de lasten in 2027 met € 0,45 miljoen.